×
×
دفتر مرکزی

کاشان - خیابان آیت الله یثربی - پلاک 162

03155247110

balootoxin@gmail.com

واحد برق و انرژی

کاشان - خیابان آیت الله یثربی - پلاک 162

03155247110

09365377025

abbasajanghamsari@gmail.com

انواع حریق و خاموش کننده های آن

انواع حریق و خاموش کننده های آن

4.8
(6)
۲۰/۰۳/۱۴۰۰
0
انواع حریق و خاموش کننده های آن

این متن به تشریح انواع حریق و خاموش کننده های آن می پردازد. به عنوان نمونه انواع حریق کدامند؟ روش های عمومی اطفاء حریق چیست؟ مواد خاموش کننده آتش کدامند؟ با مطالعه متن ذیل، شناخت بهتری از مبحث روشنایی محیط کار و تاثیر آن بر روی بینایی به دست خواهید آورد. داشتن شناخت کافی از حریق در کنار سیستم های اعلام حریق، سطح ایمنی را به طور چشم گیری بالا می برد.

 

کلیات

تمامی آتش سوزی ها (غیر از انفجارها) در مراحل اولیه کوچک و محدود می باشند و با گذشت زمان گسترش پیدا کرده و با آتش سوزی های مهیب و صدمات و به زیان های شدید مالی و جانی منتهی می گردند. کانون های بروز آتش سوزی در همه جا هست و محل و زمان مشخص برای بروز این گونه آتش سوزی ها وجود ندارد. آتش سوزی ممکن است در طبقه سی ام یک ساختمان یا زیرزمین یک فروشگاه، در کابین یک هواپیمای مسافربری یا موتور خانه یک کشتی اقیانوس پیما، در یک معدن ذغال سنگ یا قلب یک جنگل وسیع، در دهانه یک چاه نفت یا در برج تفکیک یک پالایشگاه، در یک ساختمان عمومی و یا پانسیون کودکان و غیره رخ دهد.

در تمامی مکان های فوق نمی توان آتش نشانی حرفه ای و یا تجهیزات اطفاء حریق قرار داد. آتش سوزی ها در مراحل اولیه به این گونه دفاع و مبارزه احتیاج ندارد پس لزوم وسائل دستی آتش نشانی محتوای مواد خاموش کننده مختلف برای نصب و آماده بودن در محل های احتمال بروز حریق امری اجتناب ناپذیر است. امروزه صدها کارخانه سازنده در دنیا با نام های تجاری مختلف و استانداردهای متفاوت اقدام به ساختن این وسائل کرده و هر از چند گاه نوعی جدیدتر با قدرت بیشتر به بازار عرضه می کنند. لذا شایسته و به جاست که اطلاعات فنی و دقیقی از انواع کپسول های دستی مواد شیمیایی مصرفی مکانیزم کار کردن در اختیار علاقمندان قرار داده شود، لازم به توضیح است که این گونه وسائل آتش نشانی هنگامی می تواند مفید بوده و پاسخگوی احتیاجات باشند که از نظر تعداد، اندازه نوع مواد شیمیایی و محل نصب، نظر یک متخصص کسب و نسبت به آمادگی آنها برای مواقع اضطراری اطمینان حاصل شده باشد.

دستگاه ها و وسائل دستی اطفاء حریق در انواع مختلف و اندازه های متفاوت به منظور مبارزه با آتش سوزی های مختلف در مراحل اولیه طراحی و ساخته شده اند، دقت کافی به عمل آمده که از نظر حجم و وزن در حداقل ممکن بوده، یا به آسانی قابل حمل و با سرعت برای مبارزه با آتش سوزی ها قابل استفاده باشد. به منظور مبارزه با آتش سوزی های بزرگ تعدادی از این کپسول های شیمیایی در اندازه های بزرگتر یافت می شوند که به منظور سهولت حمل و نقل روی شاسی های مجهز به چرخ نصب شده اند و به آسانی می توان آنها را از محلی به محل دیگر جا به جا کرد. یا اینکه این دستگاه ها را با یک وسیله نقلیه یدک کرده و به محل منتقل نمود. این گونه دستگاه ها اغلب دارای شیلنگ های طویل و کافی بوده که لزومی برای انتقال دستگاه به نزدیک حریق پیش نمی آید و اغلب ‌امتیازات مثبت یا منفی این وسائل با کپسول های دستی مشابه است.

 

دسته بندی انواع حریق

برای سهولت در پیشگیری و کنترل آتش سوزی، حریق ها بر حسب ماهیت مواد سوختنی به دسته های مختلفی تقسیم می کنند. در امریکا و ژاپن توسط مراجع رسمی حریق در چهار دسته (A، B، C، D) در اروپا و استرالیا به پنج دسته (A، B، C، D، E) تقسیم بندی شده است. در ایران انواع حریق مانند تقسیم بندی اروپایی که مورد تایید سازمان بین المللی استانداردسازی (ISO) نیز می باشد، دسته بندی شده اند که در ادامه شرح آنها آورده می شود:

 

  • حریق دسته A

این نوع آتش سوزی از سوختن مواد معمولی قابل احتراق، اغلب جامد و دارای ترکیبات آلی طبیعی یا مصنوعی حاصل می شود . این منابع کاغذ، پارچه، چوب، پلاستیک و امثال آن است که پس از سوختن از خود خاکستر به جا می گذارند. خاموش کننده هایی که برای کنترل آن به کار می روند، علامتی مثلث شکل و سبز رنگ با نشان A دارند . مبنای اطفاء آنها بر خنک کردن است.

 

  • حریق دسته B

این آتش در اثر سوختن مایعات قابل اشتعال یا جامداتی که به راحتی قابلیت مایع شدن دارند (اغلب مواد نفتی و روغن های نباتی) پدید می آید. خاموش کننده هایی که برای این دسته مناسب هستند دارای برچسب مربع قرمز رنگ با علامت B هستند. اطفاء این حریق اغلب مبتنی بر خفه کردن است.

 

  • حریق دسته C

این دسته شامل آتش سوزی ناشی از گازها یا مایعات یا مخلوطی از آنهاست که براحتی قابلیت تبدیل به گاز را دارند مانند گاز مایع و گاز شهری، این گروه نزدیک ترین نوع حریق به دسته B می باشد و خاموش کننده های مربوطه با علامت C در مربع آبی رنگ مشخص می شوند. راه اطفاء این حریق خفه کردن و سد کردن مسیر نشت می باشد.

 

  • حریق دسته D

حریق های این دسته ناشی از فلزات سریع اکسید شونده مانند منیزیم، سدیم، پتاسیم و امثال آن می باشد و خاموش کننده های مناسب برای اطفاء آنها با علامت ستاره زرد رنگ با نشان D مشخص می شوند.

 

  • حریق دسته E

این دسته شامل حریق های الکتریکی می باشد که اغلب در وسایل الکتریکی و الکترونیکی اتفاق می افتد، مانند سوختن کابل های تابلو برق یا وسایل برقی و حتی سیستم های کامپیوتری. نامگذاری این دسته نه به خاطر متفاوت بودن نوع ماده سوختنی بلکه به خاطر مشخصات وقوع، اهمیت و نوع دستگاه است که حریق در آنها رخ می دهد. راه اطفاء این دسته قطع جریان برق و خفه کردن حریق با گاز دی اکسید کربن یا هالن و هالوکربن است. خاموش کننده هایی که قابلیت کنترل آن را دارند با حرف E نشان داده می شوند.

unnamed - انواع حریق و خاموش کننده های آن

 

روش های عمومی اطفاء حریق

به طور کلی اگر بتوان یکی از اضلاع مثلث آتش (حرارت، اکسیژن، مواد سوختنی یا واکنش های زنجیره ای) را کنترل و محدود نموده یا قطع کرد، حریق مهار می شود. روش های عمومی بر اساس ماهیت حریق به اشکال ذیل می باشد:

  • سرد کردن

یک روش قدیمی و متداول و موثر برای کنترل حریق، سرد کردن آن بوده و اغلب با آب انجام می گیرد. یکی از خواص گاز دی اکسید کربن نیز سرد کردن آتش می باشد. میزان و روش به کار گیری آب در اطفاء حریق اهمیت دارد، این روش برای حریق های دسته A مناسب می باشد.

 

  • خفه کردن

خفه کردن، پوشاندن روی آتش با موادی است که مانع رسیدن اکسیژن به محوطه آتش گردد. این روش برای اکثر حریق ها مطلوب بوده غیر از موادی که در حین سوختن اکسیژن تولید می کنند و یا موادی که سرعت آتش گیری در آنها زیاد است که از این قاعده مستثنی هستند. موادی که برای خفه کردن آتش به کار برده می شوند می بایست سنگین تر از هوا بوده و یا حالت پوششی داشته باشند. خاک، شن، ماسه و پتوی خیس از آن جمله اند.

 

  • حذف مواد سوختنی

این روش در ابتدای بروز حریق امکان پذیر بوده و با قطع جریان، جابجا کردن مواد، جدا کردن منابعی که تاکنون حریق به آنها نرسیده، کشیدن دیوارهای حائل و یا خاکریز و نیز رقیق کردن ماده سوختنی مایع را شامل می گردد.

 

  • کنترل واکنش های زنجیره ای

برای کنترل واکنش های زنجیره ای استفاده از برخی ترکیبات هالن، جایگزین های آن و نیز برخی ترکیبات جامد مانند جوش شیرین موثر می باشد. این عمل برای کنترل حریق مشکل تر و گرانتر از سایر روش ها است ولی می تواند به صورت مکمل برای مواد پر ارزش به کار رود.

 

مواد خاموش کننده آتش

موادی که به عنوان خاموش کننده آتش به کار می روند در ۴ دسته به شرح ذیل قرار می گیرند. به دلیل لزوم سرعت عمل و افزایش پوشش خاموش کننده ها، می توان از دو یا چند عنصر خاموش کننده به طور همزمان استفاده نمود. لازم به ذکر است که هر کدام از این مواد دارای مزایا و معایبی می باشند.

  • مواد سرد کننده مانند آب، دی اکسید کربن
  • مواد خفه کننده مانند کف، دی اکسید کربن، خاک، ماسه
  • مواد رقیق کننده هوا مانند دی اکسید کربن، نیتروژن
  • مواد محدود کننده واکنش های زنجیره ای شیمیایی مانند هالن و پودرهای مخصوص

 

تجهیزات خاموش کننده | Extinguishers

از انجا که اطفاء حریق در لحظات اولیه شروع آتش سوزی برای جلوگیری از صدمات جانی و اقتصادی اهمیت فراوانی دارد و یک اقدام سریع در امر اطفاء حریق نه تنها می تواند از توسعه آتش جلوگیری نماید بلکه با خاموش کردن آتش در مراحل مقدماتی، خسارات ناشی از آن را به حداقل می رساند. برای این منظور از سال ها قبل کارخانجات زیادی در کشورهای دنیا اقدام به طرح و ساخت وسائل مبارزه با حریق نموده اند که نمونه ای از این نوع وسائل خاموش کننده های دستی آتش نشانی می باشند.

 

خاموش کننده های دستی

خاموش کننده دستی به وسیله ای گفته می شود که برای مبارزه افراد با آتش سوزی طراحی و ساخته شده و با حداکثر ۱۴ کیلو وزن یا ۱۴ لیتر ظرفیت مواد خاموش کننده، به سهولت قابل حمل و استفاده دارد. از خاموش کننده های دستی با عنایت به مواد داخل آنها می توان در لحظات اولیه و شروع آتش سوزی و برای حریق های کوچک و موضعی استفاده نمود.

 

مواد مورد استفاده در تجهیزات خاموش کننده

تجهیزات خاموش کننده را از منظر مواد داخل آنها می توان به چهار گروه تقسیم نمود:

  • خاموش کننده های محتوای آب
  • خاموش کننده های محتوای پودر
  • خاموش کننده های محتوای کف
  • خاموش کننده های محتوای گاز

 

برای اینکه بتوان بدون نزدیک شدن به آتش، مواد اطفاء حریق را بر روی آن پاشید، در اغلب استانداردها حداقل متراژی جهت پرتاب خاموش کننده ها در نظر گرفته می شود که این فاصله در خاموش کننده ها متفاوت و از ۲ تا ۷ متر می باشد. به عنوان نمونه در یکی از استانداردها برای خاموش کننده محتوی آب، طول پرتاب به صورت جت حداقل ۷ متر و طول پرتاب به صورت اسپری حداقل ۴ متر در نظر گرفته شده است.

 

  • خاموش کننده های آبی
  • سودا اسید
  • آب و گاز
  • آب و هوا

 

  • خاموش کننده های پودری

در گذشته دور نحوه استفاده از پودر شیمیایی بدین ترتیب بود که تعدادی قوطی یا ظرف به اشکال مختلف را از پودر پر کرده و در مکان های مناسب قرار می دادند که به محض شروع آتش سوزی، افراد مسئول درب قوطی ها را باز کرده و پودر آن را به روی آتش می پاشیدند و نوعی دیگر از این قوطی ها به شکلی طراحی شده بود که به محض پرتاب قوطی، محتوی پودر آنها بر روی آتش پاشیده شده و حریق اطفاء می شد که اغلب موارد این تکنیک نیز با ناکامی مواجه می شد ولی با گذشت زمان برای پاشش پودر بر روی آتش دستگاه های خاموش کننده پودر فعلی طرح و ساخته شد.

پودر خشک عبارت است از مخلوط گرد بعضی از مواد شیمیایی که جهت خاموش کردن حریق ها به کار می رود. این مواد عبارتند از:

  • پودر شیمیایی که برای اطفاء حریق غیرفلزات به کار می رود.
  • خاموش کننده پودر و گاز

 

در این نوع خاموش کننده پودری فشار لازم برای خارج شدن پودر از گاز ذخیره شده در داخل کارتریج تامین می گردد. این سیلندر کوچک با توجه به ظرفیت خاموش کننده در نظر گرفته می شود و محتوای گاز دی اکسید کربن مایع می باشد. خاموش کننده های پودر و گاز را می توان به دو گروه به شرح ذیل تقسیم نمود:

 

– خاموش کننده های پودر و گاز کارتریج خارج

در نوع کارتریج خارج، کارتریج محتوای گاز کربنیک خارج از استوانه قرار گرفته و مجرای خروجی گاز کارتریج به بدنه خاموش کننده متصل می شود که هم عملکرد آن ضربه ای، فلکه ای و یا اهرمی می باشد. کارتریج هایی که در خارج از بدنه قرار می گیرند، دارای سوپاپ ایمنی در قسمت مخالف خروجی بوده که در صورت ازدیاد فشار داخلی از حد تعیین شده (حک شده روی بدنه) به هر علت سوپاپ عمل کرده و گاز کارتریج تخلیه می شود.

 

– خاموش کننده های پودر و گاز کارتریج داخل

در این نوع کارتریج گاز دی اکسید کربن در داخل بدنه و زیر درپوش قرار می گیرد که هنگام عمل با زدن ضربه یا فشار بر روی اهرم راه خروج گاز داخل کارتریج باز و گاز وارد بدنه می شود. بدنه خاموش کننده های پودر و گاز اغلب دارای سوپاپ ایمنی می باشد که این سوپاپ ها روی درپوش نصب می شود. سوپاپ فوق از نوع فنری بوده و در صورت ازدیاد فشار داخل بدنه پس از ورود گاز به هر علتی که باشد، اعم از زیاد پرکردن پودر یا گاز عمل کرده و فشار اضافی را تخلیه می کند. در خاموش کننده های پودر و گاز چنانچه گاز وارد بدنه شد و مقدار کمی از پودر آن استفاده کردیم، نمی توان برای مدت زیادی تحت فشار گذاشت. بنابراین جهت خارج کردن گاز داخل آن خاموش کننده را معکوس نموده و با فشار روی اهرم نازل گاز آنرا خارج می نماییم.

 

  • خاموش کننده های حاوی مواد تولید کف

جهت اطفاء حریق مایعات قابل اشتعال از این نوع خاموش کننده استفاده می شود که در صورت پرتاب آن بر روی مواد در حال اشتغال به سرعت روی آتش را پوشانده و مانع برخاستن گاز قابل اشتعال از روی مواد گشته و با پوشاندن سطح ماده در حال اشتغال از رسیدن اکسیژن هوا به آتش جلوگیری به عمل می آورد. این نوع خاموش کننده ها ویژه سازمان آتش نشانی است. وزن مخصوص آن کمتر از وزن مخصوص مایعات قابل اشتغال است لذا در سطح آن شناور می شود. این نوع خاموش کننده ها به علت اشکالاتی که داشت چند سالی که از رده خارج شده است.

 

  • خاموش کننده های گازی

خاموش کننده های گازی را به دو دسته تقسیم می شود:

  • خاموش کننده دی اکسید کربن
  • خاموش کننده مواد هالوژنه

 

خاموش کننده دی اکسید کربن

از سال ها قبل این گاز به عنوان یک گاز آتش نشانی در دستگاه های ثابت، خودکار، خاموش کننده های دستی و چرخدار مورد استفاده قرار می گرفته و مصرف فراوانی دارد. دی اکسید کربن گازی است غیرقابل احتراق، بی بو و غیرسمی است. وزن آن سنگین تر از هوا بوده و لذا در صورت پاشش روی حریق اکسیژن را خارج و خود جانشین آن می گردد در حقیقت با تقلیل درصد اکسیژن موجب اطفاء حریق می گردد. یک پوند از گاز دی اکسید کربن مایع، در صورت آزاد شدن حدود ۸ فوت مکعب گاز دی اکسید کربن تولید می کند. این توسعه زیاد و سریع حجمی اثر شدید خنک کنندگی داشته، به طوری که قسمتی از گاز مزبور را به دور لوله دستگاه به شکل برفک با برودتی برابر ۱۱۰- درجه فارنهایت در می آورد.

 

موارد کاربری دی اکسید کربن

در آتش نشانی این گاز را بیشتر در اماکن سربسته مانند اتاق کامپیوتر یا ادوات ظریف الکتریکی یا الکترونیکی، کتابخانه ها و موزه ها به کار می برند، زیرا هادی الکتریسیته نبوده و هیچ اثری روی این گونه وسائل باقی نمی گذارد. از به کار بردن این گاز در فضای باز می بایست خودداری نمود زیرا به علت پراکنده شدن گاز در فضا، اطفاء حریق چندان مثمر ثمر نخواهد بود. لازم به ذکر است حریق هایی که در اثر اعمال گاز دی اکسید کربن خاموش شده اند، پس از تهویه محل و پراکندگی گاز، چنانچه گل آتش یا فلزات داغ وجود داشته باشد احتمال اشتعال مجدد وجود دارد، لذا می بایست در این خصوص تمهیدات لازم را در نظر گرفت.

حداکثر فشار پرتاب این نوع خاموش کننده در نوع دستی و به علت وجود نازل شیپوری بین ۲ تا ۴ متر است بنابراین برای استفاده باید بیشتر به حریق نزدیک شد. کمترین زمان تخلیه این خاموش کننده ها حدود ۱۶ ثانیه است. این خاموش کننده ها قابل کنترل هستند و چنانچه ۱۰ درصد آن مصرف نشود، می توان از آن برای حریق های دیگر نیز استفاده کرد. در صورتی که از پربودن دستگاه اطمینان دارید، ولی گاز خارج نمی شود، این احتمال وجود دارد که راه خروج به علت یخ زدگی گاز مسدود شده باشد. کافی است تا برای چند لحظه شیر را ببندید و مجددا باز کنید.

fire extinguisher type are used for each class of fire - انواع حریق و خاموش کننده های آن

 

  • اسپرینکلرها | Sprinklers

اسپرینکلر، دستگاهی سقفی است که جهت انتقال آب، دی اکسید کربن و یا مواد هالوژنه به منظور اطفاء حریق استفاده می شود. این سامانه از یک شبکه لوله کشی محاسبه شده در سقف و دیواره کارگاه ها و سالن ها و به خصوص انبارها تشکیل شده و دارای نازل هایی است که روی آنها آلیاژهای مخصوص و حساس نسبت به حرارت یا کپسول مایع یا گاز کوچکی قرار گرفته و به هنگام تغییر درجه حرارت محیط، آلیاژ سره های نازل ذوب شده یا کپسول آن ترکیده و باعث باز شدن مسیر آب شده و موجب سرازیر شدن آب یا مواد دیگری روی آتش می شود.

منبع: www.weldica.com

این پست چقدر مفید بود؟

بر روی یک ستاره کلیک کنید تا به آن امتیاز دهید!

میانگین امتیاز 4.8 / 5. شمارش آرا: 6

تاکنون رأی ندارید! اولین نفری باشید که به این پست امتیاز می دهد.

بیشتر بخوانید

شدت صوت آژیر اعلام حریق
شدت صوت آژیر اعلام حریق

دسیبل (DB) چیست؟ دسی بل یک واحد اندازه گیری لگاریتمی جهت بیان نسبت یک کمیت فیزیکی به یک مقدار مرجع مشخص است. یک دسی بل چقدر است؟ یک دسیبل، یک دهم بِل است ...

۲۳/۰۴/۱۴۰۱
71
تاریخچه آتش نشانی
تاریخچه آتش نشانی

تاریخچه سازمان آتش نشانی از آنجا که یکی از هدف‌ها و به عبارتی اصلی ترین و مهم ترین هدف مدیران و مسئولان سازمان آتش‌نشانی و خدمات‌ایمنی شهرداری تهران گسترش فرهنگ ایمنی ...

۰۳/۰۳/۱۴۰۱
8
پوشش ضد حریق
پوشش ضد حریق

پوشش ضد حریق چیست؟ در پاسخ به پرسش پوشش ضد حریق چیست باید گفت که پوشش ضد حریق به موادی گفته می‌شود که روی فلزات و دیگر مصالح ساختمانی به کار ...

۰۶/۱۱/۱۴۰۰
43
درب ضد حریق
درب ضد حریق

درب ضد حریق امروزه و در طول قرن 20 طراحی ساختمان به طور قابل توجهی با رعایت ایمنی در برابر آتش شکل گرفته است. امروزه معماران با طیف گسترده ای از الزامات ...

۰۳/۱۱/۱۴۰۰
14

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 + 1 =

فرستادن دیدگاه